Η σύμβαση με τις Ελληνικές Αλυκές φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα αν το Μεσολόγγι θα συνεχίσει να βλέπει τις Αλυκές Τουρλίδας ως μια απλή παραγωγική μονάδα ή ως έναν στρατηγικό μοχλό ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες.
Η σημερινή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μεσολογγίου, με μοναδικό θέμα την έγκριση του συμφωνητικού εκμετάλλευσης των Αλυκών Τουρλίδας από τις Ελληνικές Αλυκές Α.Ε., ίσως αποδειχθεί σημαντικότερη απ’ όσο δείχνει εκ πρώτης όψεως.
Και αυτό γιατί δεν αφορά απλώς μια ακόμη ετήσια σύμβαση. Αφορά το μέλλον ενός από τα σημαντικότερα περιουσιακά στοιχεία του Δήμου Ιερής Πόλης Μεσολογγίου, ενός περιουσιακού στοιχείου που παραχωρήθηκε στην τοπική κοινωνία πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, ως αναγνώριση της ιστορικής και αναπτυξιακής σημασίας της περιοχής.
Οι Αλυκές Τουρλίδας αποτελούν μια σπάνια περίπτωση. Δεν πρόκειται μόνο για μια παραγωγική μονάδα. Πρόκειται για ένα περιβαλλοντικό, οικονομικό και τουριστικό κεφάλαιο που θα μπορούσε να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του τόπου.
Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
Η δημοτική επιχείρηση που είχε συσταθεί για την αξιοποίηση των αλυκών οδηγήθηκε σε εκκαθάριση λόγω οικονομικών προβλημάτων και χρεών. Έκτοτε επιλέχθηκε το μοντέλο της μίσθωσης, το οποίο εξασφάλισε στον Δήμο ένα περιορισμένο αλλά σταθερό οικονομικό όφελος.
Τα στοιχεία των τελευταίων πέντε ετών δείχνουν ότι η εκμετάλλευση της αλυκής παραμένει οικονομικά βιώσιμη. Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που συνοδεύουν το θέμα, το καθαρό αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε:
- 50.890 ευρώ το 2021
- 14.145 ευρώ το 2022
- ζημία 21.329 ευρώ το 2023
- κέρδος 38.376 ευρώ το 2024
- κέρδος 33.580 ευρώ το 2025
Συνολικά, την πενταετία 2021-2025 προκύπτει θετικό οικονομικό αποτέλεσμα ύψους 115.632 ευρώ.
Ωστόσο, το νέο συμφωνητικό εισάγει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.
Στο σχέδιο σύμβασης αναφέρεται ότι τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στις υποδομές της αλυκής, ενώ καταγράφονται και σοβαρές φθορές στον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό. Η αποκατάσταση των ζημιών αυτών εκτιμάται συνολικά στις 100.000 ευρώ, εκ των οποίων 50.000 ευρώ αφορούν τα αλατοπήγια και τις υποδομές και άλλα 50.000 ευρώ τον ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το κόστος αυτό θα συμψηφιστεί ουσιαστικά με τα μελλοντικά έσοδα του Δήμου από την εκμετάλλευση της αλυκής.
Με απλά λόγια, για τα επόμενα χρόνια ο Δήμος κινδυνεύει να μην εισπράξει ούτε ένα ευρώ από ένα περιουσιακό στοιχείο που υποτίθεται ότι αξιοποιείται προς όφελος των δημοτών.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η ουσία της συζήτησης.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να αποκατασταθούν οι ζημιές. Προφανώς και πρέπει.
Το ερώτημα είναι αν το Μεσολόγγι θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις Αλυκές Τουρλίδας αποκλειστικά ως μια μικρή παραγωγική μονάδα αλατιού ή αν επιτέλους θα αναζητήσει ένα νέο μοντέλο αξιοποίησης αντάξιο της πραγματικής τους αξίας.
Σε πολλές περιοχές της Μεσογείου, αντίστοιχα οικοσυστήματα έχουν μετατραπεί σε κέντρα ευεξίας, αλατοθεραπείας, οικοτουρισμού και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι περιοχές Καμάργκ (Camargue) της Γαλλίας και Τσερβία (Cervia) της Ιταλίας, όπου οι αλυκές δεν λειτουργούν μόνο ως παραγωγικές εγκαταστάσεις αλλά ως ισχυροί πυλώνες τοπικής ανάπτυξης, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες και δημιουργώντας πολλαπλάσια οικονομικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.
Και όσοι θεωρούν ότι όλα αυτά είναι μακρινά ή ανεφάρμοστα για το Μεσολόγγι, αρκεί να κοιτάξουν τι έχει ήδη συμβεί τα τελευταία χρόνια στην περιοχή.
Η λειτουργία του Μουσείου Άλατος απέδειξε στην πράξη ότι το αλάτι και η ιστορία της παραγωγής του μπορούν να αποτελέσουν πόλο έλξης επισκεπτών.
Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια λειτουργίας, το Μουσείο Άλατος έχει υποδεχθεί χιλιάδες επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, αναδεικνύοντας μια δραστηριότητα που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένη και σχεδόν αόρατη για την τοπική κοινωνία.
Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι γύρω από τις αλυκές μπορεί να αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο πλέγμα δράσεων που θα συνδυάζει τον τουρισμό, την εκπαίδευση, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, την ευεξία και την τοπική επιχειρηματικότητα, δημιουργώντας υπεραξία πολλαπλάσια από εκείνη που προκύπτει αποκλειστικά από την παραγωγή αλατιού.
Το Μεσολόγγι διαθέτει ίσως ακόμη μεγαλύτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Διαθέτει τη λιμνοθάλασσα, το μοναδικό φυσικό περιβάλλον, την ιστορική ταυτότητα, τη σύνδεση με την Έξοδο, τον ήπιο τουρισμό και έναν τόπο που αναζητά επειγόντως νέες πηγές ανάπτυξης.
Γι’ αυτό η σημερινή συνεδρίαση δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια απλή έγκριση ενός συμφωνητικού.
Θα πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία μιας σοβαρής συζήτησης για το μέλλον των Αλυκών Τουρλίδας.
Να ανατεθούν μελέτες. Να εξεταστεί ακόμη και η δημιουργία ενός σύγχρονου Πάρκου Άλατος, που θα συνδέει το Μουσείο Άλατος, τις Αλυκές Τουρλίδας, τη λιμνοθάλασσα και την Τουρλίδα σε μια ενιαία τουριστική και περιβαλλοντική διαδρομή, ικανή να αποτελέσει σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Δυτική Ελλάδα.
Να διερευνηθούν εναλλακτικά μοντέλα αξιοποίησης.
Να εξεταστούν χρηματοδοτικά εργαλεία.
Να αναζητηθούν συνέργειες με πανεπιστήμια, επενδυτές και φορείς του τουρισμού.
Κυρίως όμως να υπάρξει ένα κοινό μέτωπο από όλες τις παρατάξεις. Γιατί οι Αλυκές Τουρλίδας δεν ανήκουν σε καμία δημοτική αρχή και σε καμία αντιπολίτευση. Ανήκουν στην πόλη.
Συχνά στο Μεσολόγγι ακούμε παράπονα για την αδιαφορία ή την αχαριστία της Πολιτείας απέναντι στον τόπο. Είναι μια συζήτηση που έχει βάση σε αρκετές περιπτώσεις.
Όμως η ιστορία των Αλυκών Τουρλίδας υπενθυμίζει και μια άλλη αλήθεια:
Η Πολιτεία παραχώρησε κάποτε στον Δήμο μια σημαντική πλουτοπαραγωγική πηγή και η τοπική κοινωνία δεν κατάφερε μέχρι σήμερα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της.
Ίσως λοιπόν ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε πρώτα τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ίδιοι.
Και οι Αλυκές Τουρλίδας αποτελούν μια εξαιρετική αφορμή για να το αποδείξουμε.
Δημήτρης Μαλαβέτας
