Της Φωτεινής Τσιτσώνη – Καβάγια

Ο πρώτος πολεμικός ανταποκριτής στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του ’40 ήταν ο Μεσολογγίτης Γεράσιμος Κασόλας (1902–1991). Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι στις 12 Απριλίου 1902 και υπήρξε ποιητής, ζωγράφος, πεζογράφος, αγιογράφος και δημοσιογράφος σε πολλές αθηναϊκές εφημερίδες και περιοδικά. Ήταν γιος του Αρχιδιακόνου και αγιογράφου – ζωγράφου Δημητρίου Κασόλα και άξιος συνεχιστής του έργου του.

Τα πρώτα χρόνια και η εμφάνιση στα γράμματα

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1918, σε ηλικία 16 χρόνων, δημοσιεύοντας ποιήματα στο περιοδικό «Ελληνική Επιθεώρηση», ενώ πέντε χρόνια αργότερα, μαζί με τον λογοτέχνη Μπάμπη Χρέλια, εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό «Βίγλα».

Ο τίτλος «Βίγλα» αντιστοιχούσε σε μια τοποθεσία λίγο έξω από την πόλη, όπου γινόταν ο κοσμικός κυριακάτικος περίπατος των Μεσολογγιτών. Το περιοδικό ήταν δεκαεξασέλιδο, μηνιαίο, αλλά βραχύβιο.

Το πρώτο τεύχος του φιλολογικού και καλλιτεχνικού αυτού περιοδικού, που κυκλοφόρησε το 1923, προλόγισε ο Κωστής Παλαμάς. Μάλιστα, σε αυτό δημοσίευσε και το πεζογράφημά του «Θάνατος Παλληκαριού», ενώ συνεργάτες του εντύπου υπήρξαν σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων, όπως ο Παλαμάς, ο Μαλακάσης, ο Πορφύρας, ο Σκίπης, ο Χριστάκης Παλαμάς, αδερφός του ποιητή, ο Ουράνης, ο Χρηστοβασίλης, ο Άγρας, ο Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος και άλλοι.

Το 1926 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο «Για την Ειρήνη», η οποία προκάλεσε το ενδιαφέρον του λογοτεχνικού κόσμου της εποχής.

Ο πρώτος πολεμικός ανταποκριτής στο Αλβανικό Μέτωπο

Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, ο Γεράσιμος Κασόλας υπήρξε ο πρώτος Έλληνας πολεμικός ανταποκριτής και εργαζόταν για λογαριασμό της αθηναϊκής απογευματινής εφημερίδας «Ασύρματος», στέλνοντας τακτικά ανταποκρίσεις με τηλεγραφήματα και τηλεφωνήματα από το αλβανικό μέτωπο.

Η δημοσιογραφική του αποκάλυψη για τη μυστική επιστράτευση μέσω ατομικών προσκλήσεων στην Ολλανδία αναδημοσιεύτηκε από πολλά διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία.

Μετά την κατάρρευση του αλβανικού μετώπου και τη γερμανική εισβολή, επέστρεψε στο Μεσολόγγι και σταμάτησε να αρθρογραφεί στην εφημερίδα, λόγω της έντονης λογοκρισίας των κατοχικών δυνάμεων. Αποφάσισε τότε να ασχοληθεί με τη ζωγραφική και ιδιαίτερα με την αγιογραφία.

Όλες οι δημοσιογραφικές εντυπώσεις του από το μέτωπο της Αλβανίας αποτέλεσαν την ανέκδοτη εργασία του «Με τον Τσολάκογλου στην δόξα του ’40».

Η εργασία αυτή δεν είδε το φως της δημοσιότητας, παρά μόνο σε φύλλο της εφημερίδας «Μεσολογγίτικα Χρονικά», στις 27 Οκτωβρίου 1977, όπου αναφέρεται στις αναμνήσεις του από τη συνάντησή του στο μέτωπο με έναν απλό στρατιώτη, τον μετέπειτα λογοτέχνη και πολιτικό Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

«Ταξιδεύοντας με τον θάνατο» – Οι εμπειρίες του από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Το 1950 εξέδωσε το πρώτο του πεζογράφημα, με τίτλο «Ταξιδεύοντας με τον θάνατο», όπου εξιστόρησε σε 78 σελίδες τις εμπειρίες του από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά την περίοδο από τις 27 Οκτωβρίου 1939 έως το τέλος του έτους.

Ένα από τα γεγονότα της περιόδου που εξιστορεί στο βιβλίο του αναφέρεται στη μετάβασή του στο ελληνικό εμπορικό πλοίο «Σαλαμινία», που μετέφερε μεταλλευτικό φορτίο από το λιμάνι του Πειραιά μέχρι το λιμάνι του Ρότερνταμ.

Αποκαλύφθηκε, όμως, ότι το φορτίο είχε τελικό προορισμό τη ναζιστική Γερμανία και όχι την Ολλανδία. Τότε ήταν που πολλές ξένες εφημερίδες, με τα δημοσιεύματά τους, αποκάλυψαν τις εμπορικές σχέσεις χωρών που πολεμούσαν τις δυνάμεις του Άξονα με τη γερμανική πολεμική βιομηχανία.

Η ποίηση και η μεσολογγίτικη λογοτεχνική παράδοση

Το 1972 εξέδωσε τη δεύτερη ποιητική του συλλογή, «Χαμένοι Δρόμοι», που απαρτίζεται από λυρικά ποιήματα, τα οποία «αναδίνουν την ανάσα και τη φρεσκάδα της Λιμνοθάλασσας», όπως επεσήμανε στην κριτική του ο Ρήγας Γκόλφης.

Μάλιστα, γι’ αυτή την ποιητική συλλογή είχε δηλώσει ο συντοπίτης του Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος:

«…Οι στίχοι του, ανήκουν στην καλύτερη μεσολογγίτικη παράδοση…»

Ενώ ο Γεώργιος Αθάνας είχε αναφέρει ότι ο στίχος του Γεράσιμου Κασόλα είναι:

«…Πάντα μελωδικός και… νόστιμος από το μεσολογγίτικο αλάτι!»

Η ζωγραφική, η αγιογραφία και η καλλιτεχνική του παρακαταθήκη

Παράλληλα με τη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνία, ο Γεράσιμος Κασόλας ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα στον χώρο των εικαστικών τεχνών.

Διδάχθηκε ζωγραφική κοντά στον πατέρα του, Δημήτριο Κασόλα, καθώς και στους ζωγράφους Δ. Μπραέσα και Σπύρο Παπαλουκά.

Η καλλιτεχνική του παρουσία αποτυπώθηκε και στη συμμετοχή του σε πανελλήνιες εκθέσεις ζωγραφικής, κατά τα έτη 1960, 1965 και 1973.

Έργα του βρίσκονται στην Πινακοθήκη Μεσολογγίου, στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, στις Μητροπόλεις Αιτωλίας και Ακαρνανίας και Πατρών, στο Ιστορικό Μουσείο Καλαβρύτων, στη βιβλιοθήκη της Μυτιλήνης, καθώς και σε εκκλησίες της Αθήνας, της Πάτρας και της Αιτωλοακαρνανίας.

Η ενασχόλησή του με την αγιογραφία αποτέλεσε σημαντικό μέρος της δημιουργικής του πορείας, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του στο Μεσολόγγι κατά την περίοδο της Κατοχής.

Η δημοσιογραφική διαδρομή και η προσφορά του στην πνευματική ζωή

Υπήρξε τακτικός συνεργάτης των αθηναϊκών εφημερίδων «Καθημερινή», «Ακρόπολις», «Βραδινή», «Χρόνος» και άλλων, καθώς και κριτικός λογοτεχνίας σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά της Αθήνας, της Πάτρας και του Μεσολογγίου.

Μέσα από τα κείμενά του ανέπτυσσε τις εντυπώσεις του για έργα άλλων λογοτεχνών, όπως του Μιλτιάδη Μαλακάση και του Κωστή Παλαμά, του Διαμαντή Σούστα και του Στάμου Μπράνια, του Ρήγα Γκόλφη και του Αντώνη Τραυλαντώνη.

Ίδρυσε στο Μεσολόγγι τον Φιλολογικό Σύλλογο «Κωστής Παλαμάς», του οποίου αργότερα ήταν επίτιμος πρόεδρος, ενώ υπήρξε μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ) από το 1939.

Τιμήθηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση και το Υπουργείο Πολιτισμού, που του απένειμε τιμητική ισόβια σύνταξη για τις σημαντικές υπηρεσίες που προσέφερε στην τέχνη.

Ήταν επίσης μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος για πολλά χρόνια.

Διατηρούσε φιλικές σχέσεις με σημαίνουσες προσωπικότητες της εποχής του, όπως τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου, τον Σοφοκλή Βενιζέλο, τον Γεώργιο Μαύρο και πολλούς άλλους.

Η οικογένεια και η μνήμη του

Ο Γεράσιμος Δ. Κασόλας παντρεύτηκε την Ασημούλα Γιαννοπούλου και απέκτησαν μία κόρη, τη Φαντίνα.

Ο Γεράσιμος Δ. Κασόλας (1902–1991) υπήρξε μια από τις πιο σημαντικές και πολυσχιδείς προσωπικότητες του Μεσολογγίου, έχοντας αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στα γράμματα, τις τέχνες και την πνευματική ζωή της Ιερής Πόλης.