Ο τρόπος που οι ιστοσελίδες δομούνται επηρεάζει την καθημερινή μας περιήγηση

Προχθές επιχείρησα να αποκτήσω εισιτήριο για συναυλία. Μπήκα στην ιστοσελίδα. Και για πέντε λεπτά δεν μπορούσα να καταλάβω πού να πατήσω. Τα κουμπιά ήταν παντού. Οι πληροφορίες σκόρπιες. Τα χρώματα έκαναν πονοκέφαλο. Το έκλεισα. Και αγόρασα από άλλη σελίδα που ήταν απλή. Καθαρή. Κατανοητή. Αυτή η εμπειρία με έκανε να σκεφτώ κάτι.

Πόσο συχνά παίρνουμε αποφάσεις βασισμένες όχι στο τι θέλουμε αλλά στο πόσο εύκολο είναι να το βρούμε; Πόσες φορές εγκαταλείπουμε κάτι επειδή η ιστοσελίδα μας νευριάζει; Ο σχεδιασμός των ιστοσελίδων δεν είναι αισθητική. Είναι ψυχολογία. Είναι έλεγχος. Είναι η διαφορά μεταξύ του “ναι” και του “όχι”. Και οι περισσότεροι δεν το συνειδητοποιούμε.

Αυτό που με εντυπωσιάζει είναι πόσο υποσυνείδητα λειτουργεί όλο αυτό. Δεν σκεφτόμαστε τον σχεδιασμό όταν μια σελίδα λειτουργεί καλά. Τον παρατηρούμε μόνο όταν κάτι πάει στραβά. Και οι εταιρείες το ξέρουν αυτό και γι’ αυτό επενδύουν εκατομμύρια σε user experience γιατί κατάλαβαν ότι το πώς παρουσιάζεις κάτι έχει μεγαλύτερη σημασία από το τι παρουσιάζεις – πλατφόρμες όπως το spinfin casino έχουν δείξει ότι όταν ο σχεδιασμός είναι ενστικτώδης και η πλοήγηση αβίαστη οι χρήστες παραμένουν και εμπλέκονται ενώ όταν η εμπειρία είναι περίπλοκη χάνονται σε δευτερόλεπτα και αυτή η αρχή ισχύει για κάθε ιστοσελίδα. Από e-shops μέχρι ειδησεογραφικά sites. Η διαφορά μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας είναι συχνά ένα κουμπί που δεν βρίσκεις ή μια σελίδα που φορτώνει αργά.

Η ψυχολογία πίσω από τα κλικ

Γνώρισα τον Νίκο. Σχεδιάζει ιστοσελίδες για δέκα χρόνια. Του έθεσα την ερώτηση που με απασχολεί. Γιατί μερικές σελίδες με κρατούν και άλλες με απωθούν; “Γιατί οι καλές σελίδες σκέφτονται σαν άνθρωποι. Όχι σαν μηχανές. Ξέρουν τι ψάχνεις πριν το ψάξεις. Σε οδηγούν χωρίς να το καταλαβαίνεις.”

Μου έδειξε παραδείγματα. Δύο e-shops που πουλούν παπούτσια. Το ένα έχει τα φίλτρα αριστερά. Ευδιάκριτα. Απλά. Το άλλο τα έχει σε dropdown menu που πρέπει να ψάξεις. Το πρώτο έχει 400% περισσότερες πωλήσεις. Όχι επειδή τα παπούτσια είναι καλύτερα. Επειδή η διαδρομή είναι ευκολότερη. “Οι άνθρωποι είναι τεμπέληδες. Όχι με την κακή έννοια. Απλά ο εγκέφαλος θέλει να κάνει όσο λιγότερη δουλειά γίνεται. Αν μια σελίδα του ζητάει να σκεφτεί, φεύγει.” Αυτό εξηγεί γιατί μισώ περίπλοκες φόρμες. Γιατί εγκαταλείπω καλάθια αγορών. Γιατί προτιμώ να τηλεφωνήσω παρά να συμπληρώσω 15 πεδία.

Τα στοιχεία που κάνουν τη διαφορά

Αυτά τα νούμερα προέρχονται από έρευνα που μου έστειλε ο Νίκος. Τα βρήκα συγκλονιστικά. Περισσότεροι από τους μισούς χρήστες εγκαταλείπουν μια σελίδα αν δεν είναι mobile-friendly. Το 2025. Όταν όλοι περιηγούνται από κινητό. Και τα pop-ups. Θεέ μου τα pop-ups. “Θέλεις newsletter?” “Αποδέξου cookies?” “Εγγραφή τώρα!” Πριν καν δω τι πουλάς. Νευριάζω μόνο που το σκέφτομαι.

Η Ελένη, που δουλεύει σε digital marketing, το θέτει διαφορετικά. “Τα pop-ups λειτουργούν. Αλλά μόνο όταν έρχονται τη σωστή στιγμή. Μετά από 30 δευτερόλεπτα. Όταν ο χρήστης έχει δει κάτι που τον ενδιαφέρει. Όχι την πρώτη δευτερόλεπτα.” Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες εταιρείες δεν το καταλαβαίνουν. Θέλουν το email σου αμέσως. Χωρίς να σου δώσουν κάποιο λόγο να μείνεις.

Το σκοτεινό σχέδιο

Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Ο σκόπιμα κακός σχεδιασμός. Dark patterns τα λένε. Τεχνικές που σε παγιδεύουν. Το κουμπί “ακύρωση συνδρομής” που είναι κρυμμένο. Η συναίνεση για ενημερωτικό δελτίο που είναι προκαθορισμένη. Το “όχι ευχαριστώ” που αναγράφει “Όχι, δεν επιθυμώ να εξοικονομήσω”.

Ο Νίκος αναστενάζει. “Ναι, λειτουργεί βραχυπρόθεσμα. Μακροπρόθεσμα καταστρέφει την εμπιστοσύνη. Οι χρήστες το θυμούνται. Και δεν ξαναγυρνούν.” Έχει δίκιο. Πόσες φορές έχω αποφύγει μια σελίδα επειδή με εξαπάτησε; Η ανάμνηση για δυσάρεστες εμπειρίες είναι δυνατή.

Τι ποθούμε πραγματικά;

Τι ζητάμε; Απλότητα. Ταχύτητα.Σαφήνεια. Θέλω να μπω σε μια σελίδα και να καταλαβαίνω αμέσως τι κάνει. Να βρω αυτό που ψάχνω σε δύο κλικ. Να μη χρειάζεται να σκεφτώ.

Και θέλω να φορτώνει γρήγορα. Τρία δευτερόλεπτα είναι αιωνιότητα. Η Σοφία, φίλη με e-shop, το εφάρμοσε. Ξαναέκανε την ιστοσελίδα. Πιο απλή. Μεγαλύτερες φωτογραφίες. Ξεκάθαρα κουμπιά. Οι πωλήσεις διπλασιάστηκαν. “Δεν άλλαξα τα προϊόντα. Άλλαξα πόσο εύκολο είναι να τα αγοράσεις.”

Το μέλλον της πλοήγησης

Πού πάμε από εδώ; Ο Νίκος πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τα πάντα. “Οι ιστοσελίδες θα προσαρμόζονται σε εσένα. Θα μαθαίνουν τι προτιμάς. Και θα αλλάζουν ανάλογα.” Ακούγεται τρομακτικό. Αλλά και συναρπαστικό. Μια σελίδα που ξέρει ότι προτιμώ μεγάλα κουμπιά. Που κρύβει πράγματα που δεν με ενδιαφέρουν. Το ερώτημα είναι αν θέλουμε αυτό. Αν εμπιστευόμαστε τις εταιρείες να γνωρίζουν τόσα. Αν η εξατομίκευση αξίζει την ιδιωτικότητα.

Δεν έχω απάντηση. Αλλά ξέρω ότι ο σχεδιασμός ιστοσελίδων δεν είναι τεχνικό θέμα. Είναι ανθρώπινο. Είναι σχέση μεταξύ εταιρείας και χρήστη. Τις καλύτερες ιστοσελίδες δεν τις θυμόμαστε. Γιατί δούλεψαν τόσο απρόσκοπτα που δεν το προσέξαμε. Την επόμενη φορά που θα νευριάσεις με μια σελίδα, θυμήσου. Δεν είσαι εσύ. Είναι ο σχεδιασμός. Και έχεις κάθε δικαίωμα να φύγεις. Γιατί εκεί έξω υπάρχουν σελίδες που σε σέβονται. Που σε καταλαβαίνουν. Εκείνες αξίζουν το χρόνο σου.