Της Φωτεινής Τσιτσώνη-Καβάγια,

Εκπαιδευτικού

ΤΟ ΤΟΠΙΟ

Η αποθέωση της Φύσης, εξαίσια, σ’ έναν τόπο, όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει εξελιχθεί, σ’ έναν τόπο, όπου κυριαρχούν η απόκρημνη ομορφιά των βουνών, κι όπου οι οικισμοί είναι άρρηκτα δεμένοι με το περιβάλλον!

Βουνά πολύκορφα, ποτάμια ορμητικά, Αγραφιώτης, Καρπενησιώτης, Μέγδοβας, πηγές κρυστάλλινες, τραγουδιστές, κοιλάδες στενές αλλά μαγευτικά καταπράσινες, κι ανάμεσά τους, το Καρπενήσι, μοναδικό και ιδιότυπο.

Καρπενήσι! Στην καρδιά της Ρούμελης, στο νομό Ευρυτανίας, ενός απ’ τους επτά νομούς της Στερεάς Ελλάδας, χτισμένο σε υψόμετρο χιλίων περίπου μ., κλειστό το χειμώνα από τα χιόνια, ανοιχτό το καλοκαίρι στη δροσιά, στις πλαγιές του Τυμφρηστού κι αλλιώς Βελουχιού, του ελατοσκέπαστου βουνού, όπως λέει και το Δημοτικό τραγούδι:

Γεια σου Βελούχι μου, ψηλό

με τα πολλά σου ελάτια,

που μπόρες δε σε σκιάζουνε

μήτε βοριά γινάτια.

Υψώνεσαι περήφανο

και χιλιοζηλεμένο

σαν καρτερείς την άνοιξη

Βελούχι μου, γραμμένο!..

Κι ένα γύρο ολόγυρα, κι άλλα πολλά και ψηλά βουνά: Άγραφα, ανάμεσα Ευρυτανίας, Τρικάλων, Καρδίτσας, το Βελούχι της λεβεντιάς, γνωστό κι ως Τυμφρηστός, με τις πολλές πηγές (κεφαλόβρυσα), καταφύγιο και ορμητήριο κατά την Τουρκοκρατία και τη γερμανική κατοχή κατά των κατακτητών, που αρχίζει από εκεί που ξεκινάει η περιοχή «Ράχες», και τελειώνει στις όχθες του Ταυρωπού. Παραπέρα η Όθρυς, όπου το φως του ήλιου το πρωί ορθρίζει πρώτα στις κορυφές και στις πλαγιές της, η Καλιακούδα με το φαράγγι «Πανταβρέχει», η Χελιδόνα και στα σύνορα Ευρυτανίας Αιτωλ/νίας, το Παναιτωλικό, που οι δυο νότιες κορφές του είναι απόκρημνες και θεαματικά πέφτουν προς τον Κρικελλοπόταμο και τον Καρπενησιώτη.

Όλα σ’ αυτόν τον τόπο, μεταξύ τους δένουν αρμονικά και συναρμολογούν ένα τοπίο πανέμορφο και εντυπωσιακό, τα γραφικά βουνά με την πυκνή τους βλάστηση, τα κρυστάλλινα και τρεχούμενα νερά και τα γραφικά χωριά ανάμεσά τους. Ένας τόπος που μεταβάλλεται με τις εποχές του χρόνου, αλλά πάντα παραμένει γοητευτικός!

Το φθινόπωρο ιδιαίτερα, που το πορτοκαλί και το χρυσαφί των φυλλοβόλων συναντά το πράσινο των αειθαλών και μαζί και το κατάλευκο των νερών, μοιάζουν όλα γύρω σου ένας πανέμορφος πίνακας ζωγραφικής! Τότε είναι που σε κυριεύει μια αίσθηση απόκοσμης γαλήνης!

Και, λίγα χιλ. από το Καρπενήσι, το μοναστήρι του Προυσού, που είναι πραγματικά το σημείο αναφοράς της Ευρυτανίας, που άλλαξε όλη την ταυτότητα της περιοχής.

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΠΡΟΥΣΙΩΤΙΣΣΑΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ

Μέσα στους δύσβατους, αλλά πανέμορφους αυτούς τόπους, το μοναστήρι της Υπεραγίας Θεοτόκου, της Προυσιωτίσσης, του οποίου η Εκκλησία είναι μέσα σε σπήλαιο με θόλο, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, ενώ δίπλα της, το Εκκλησάκι της Προυσιώτισσας, όπου δεσπόζει η θαυματουργή της Εικόνα, που ήρθε στην Ελλάδα από την Προύσα της Μ. Ασίας, με τρόπο θαυματουργό.

Η ιερή παράδοση της Εκκλησίας μας λέει πως η Αγία Εικόνα είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, που ήταν και ζωγράφος.

Όταν ο Εικονομάχος αυτοκράτορας του Βυζαντίου Θεόφιλος, τον 9ο αι. πραγματοποίησε μεγάλο διωγμό κατά των αγίων εικόνων, αυτή τότε, βρισκόταν σε μια Εκκλησία της Προύσας, όπου κι επιτελούσε άπειρα θαύματα.

Και κατά το χρονικό αυτό διάστημα, κάποιος νέος, θεοσεβής και από πλούσια οικογένεια της πόλης, για να μην την καταστρέψουν οι Εικονομάχοι την πήρε και με τη συνοδεία των πιστών του δούλων, έφυγε για την Ελλάδα.

Κατέβηκε με την Αγία Εικόνα στην Καλλίπολη της Θράκης, όπου και την έχασε με τρόπο μυστηριώδη, και όσο κι αν την αναζήτησε, δεν τη βρήκε πουθενά. Από εκεί ο νέος κατέληξε στη σημερινή Υπάτη της Φθιώτιδας – τότε ονομαζόταν Νέα Πάτρα, όπου και έχτισε την Εκκλησία της Αγίας του Θεού Σοφίας.

Τον ίδιο καιρό, πάνω, ψηλά, στα βουνά της Ευρυτανίας, στους δύσβατους αυτούς τόπους, κάποια νύχτα ένα βοσκόπουλο, ενώ φύλαγε το κοπάδι των ζώων του, άκουσε ψαλμωδίες υπερκόσμιες και ξυπνώντας σαν από ύπνο, είδε κάπου απέναντί του ένα φως να ανεβαίνει από κάποια σπηλιά σαν πυρσός προς τα ουράνια.

Την επόμενη μέρα, με τον πατέρα του και άλλους χωριανούς τους, πήγαν ψάχνοντας προς το σημείο εκείνο, όπου σε κάποιο μέρος του σπηλαίου είδαν την Αγία Εικόνα, που εικόνιζε την Υπεραγία Θεοτόκο ν’ αστράφτει και να φεγγοβολεί. Έφεραν τότε κεριά και λιβάνι και φύλαξαν την εικόνα εκεί, και τη θεωρούσαν προστάτιδα και βοηθό τους.

Με τον καιρό το γεγονός αυτό μαθεύτηκε και στην Νέα Πάτρα, όπου, ο άρχοντας της Προύσσας το πληροφορήθηκε κι αμέσως έτρεξε στην τοποθεσία ευρέσεως και η χαρά του ήταν απερίγραπτη, όταν αναγνώρισε τη δική του Εικόνα.

Φιλοδώρησε στη συνέχεια τους βοσκούς και την πήρε μαζί του επιστρέφοντας για τον τόπο της κατοικίας του.

Επειδή, ο δρόμος της επιστροφής ήταν μακρύς, κουράστηκε, και ξάπλωσε με τους συνοδούς του να κοιμηθούν. Ξυπνώντας όμως, διαπίστωσε, πως η εικόνα έλειπε και πίστεψε ότι οι βοσκοί τον είχαν ακολουθήσει, οπότε την ξαναπήραν και έφυγαν. Γυρίζοντας όμως για να τους βρει, ακούει πίσω του μια φωνή:

«Ω, νεανία, ύπαγε εν ειρήνη και μη κοπιάζεις, γιατί εγώ καλύτερα αναπαύομαι εδώ, ει δε και θέλεις να μείνεις μετ’ εμού, ελθέ εκεί όπου με ηύρες κι αυτό είναι καλό!».

Αυτή τη φωνή την άκουσε μόνον αυτός και όχι οι άλλοι που τον συνόδευαν.

Τότε, λευτέρωσε όλους τους δούλους του, που τον ακολουθούσαν, εκτός από έναν, που εθελούσια πήγε μαζί του, κι επέστρεψαν μαζί στο σπήλαιο, όπου και έχτισαν ένα παρεκκλήσι, και εκεί τοποθέτησαν την Αγία Εικόνα, και όπου μόνασαν και οι δυο τους, ως το θάνατό τους με τα ονόματα Διονύσιος και Τιμόθεος.

Στα 1537 πυρκαγιά κατέστρεψε το καθολικό της Μονής. Αυτή τότε ξαναχτίστηκε απ’ την αρχή και υπάρχει ως σήμερα.

Ο στρατηγός Καραϊσκάκης δώρισε στην εικόνα το ασημένιο της κάλυμμα, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, επειδή γιατρεύτηκε από θαύμα της Προυσιώτισσας, από τις θέρμες που τον ταλαιπωρούσαν. Εκεί σήμερα ο προσκυνητής μπορεί να δει το δωμάτιό του, το κρεβάτι του και τα όπλα του.

ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ

Πολλά είναι τα θαύματα της Παναγίας του Προυσού, τα οποία διηγούνται οι πιστοί. Αξίζει ν’ αναφερθούμε στο έτος 1854, όταν διαδόθηκε σ’ όλη την πόλη του Αγρινίου η φοβερή και θανατηφόρα ασθένεια της χολέρας, απ’ την οποία πέθαναν πολλοί κάτοικοι της πόλης.

Η επιστήμη δεν έκανε τίποτα, και στην απελπισία τους οι Αγρινιώτες, κάλεσαν την Αγία Εικόνα απ’ τον Προυσό, που την υποδέχτηκαν με μεγάλη πίστη και πολλά δάκρυα. Και θαυματουργικά, ύστερα από πολλές παρακλήσεις, οι θάνατοι άρχισαν να λιγοστεύουν, ώσπου εξέλιπαν. Έκτοτε η πόλη του Αγρινίου γιορτάζει την ανάμνηση του θαύματος αυτού τη 12η Οκτωβρίου, με θεία λειτουργία.

ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ, ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ 1918

Επίσης, στα 1918, μήνα Οκτώβριο πάλι, θανατηφόρα γρίπη, η ισπανική, λεγόμενη και γρίπη των χοίρων, έπεσε αρχικά σ’ ολόκληρη την Αιτωλία και περισσότερο στις πόλεις του Αγρινίου και του Μεσολογγίου, με την ιατρική επιστήμη ξανά, να αδυνατεί να βοηθήσει!

Οι Αγρινιώτες, κάλεσαν πάλι την Αγία Εικόνα, από τον Προυσό, και περίπου χίλιοι από τους κατοίκους της πόλης, την προϋπάντησαν στην περιοχή Αραποκέφαλα του Παναιτωλικού, οι οποίοι έφτασαν ως εκεί περπατώντας, πάνω από δέκα ώρες με τα πόδια.

Η Άγια Εικόνα έμεινε για αρκετές μέρες στην πόλη του Αγρινίου, περιφερόμενη και λειτουργούμενη σε πολλές Εκκλησίες, οπότε άρχισαν οι θάνατοι να ελαττώνονται.

ΣΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ 1918

Στο Μεσολόγγι, πέθαιναν περίπου τριάντα άνθρωποι την ημέρα από τη γρίπη αυτή! Μέσα στην απόγνωσή τους απ’ τη σφοδρή επιδημία και το καθημερινό θανατικό, που κυριολεκτικά, είχε ξεκληρίσει τη μικρή πολιτεία, οι Μεσολογγίτες, απηύθυναν έκκληση μέσω του Επισκόπου, να έρθει η θαυματουργή Εικόνα και στον τόπο τους.

Το αίτημά τους έγινε δεκτό, και όλοι τότε, βγήκαν να Την υποδεχτούν έξω από την πόλη, στις γραμμές του τρένου, στο σιδηροδρομικό Σταθμό, αφού μεταφερόταν με το Σιδηρόδρομο, ενώ έπεφτε ραγδαία βροχή.

Κι ήταν, 2 Νοεμβρίου του 1918.

Κι ενώ όλοι φοβούνταν για τον εαυτό τους λόγω της κακοκαιρίας, εν τούτοις, κανείς δεν έπαθε τίποτα και μετά από τη λιτανεία της Άγιας Εικόνας, την περιφορά της σε όλες τις περιοχές και τις παρακλήσεις τους προς τη Θεοτόκο, στον Ι.Ν. της Αγίας Παρασκευής, όπου και την είχαν τοποθετήσει, και όπου οι ευσεβείς κάτοικοι πήγαιναν να την ασπαστούν, εκφράζοντας τις ευχαριστίες τους, οι θάνατοι και στην πόλη του Μεσολογγίου, θαυματουργικά σταμάτησαν τελείως, από την επόμενη μέρα κιόλας, στις 3 του Νοέμβρη!

Και μάλιστα τότε οι Μεσολογγίτες, αναγνωρίζοντας το θαύμα της Υπεραγίας Θεοτόκου προς αυτούς, αποφάσισαν και κατασκεύασαν αργυρό κανδήλι μεγάλης αξίας, ενώ, ορίστηκε τριμελής επιτροπή από τους Κ. Παπαδημητρίου, δικηγόρο, Κ. Σταυρόπουλο, δήμαρχο, και Αριστείδη Παπαθεοδώρου, έμπορο, που το μετέφεραν στο μοναστήρι του Προυσού, και το κρέμασαν μπροστά στην Αγία Εικόνα της Παναγίας, ενώ, πάνω σ’ αυτό, είχε αναγραφεί η ημερομηνία και το έτος όπου είχε συντελεστεί το θαύμα!

Έκαναν μάλιστα και ένα προσκυνητάρι της «Παντάνασσας», της Παναγίας της Προυσιώτισσας, που δεσπόζει σήμερα, στο αριστερό μέρος του Ι. Ναού της Αγίας Παρασκευής.

Στην Εικόνα αυτή, με την καλλιτεχνική δημιουργία του Αγιογράφου Δημητρίου Κασόλα, αποτυπώθηκε η ευγνωμοσύνη των πιστών, για το θαύμα του 1918!

Επιπλέον, κάθε χρόνο, στις 3 Νοεμβρίου, τελείται θεία λειτουργία στο Μεσολόγγι, σε ανάμνηση του θαύματος αυτού!