Μια έκδοση 288 σελίδων για τη δεύτερη πολιορκία, την Έξοδο και τη διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης – Περιλαμβάνει το σύνολο των εκθεμάτων και πλούσιο αρχειακό υλικό
Κυκλοφόρησε ο δίγλωσσος, ελληνικά και αγγλικά, κατάλογος «Έξοδος 1826-2026», που συνοδεύει την ομότιτλη επετειακή έκθεση για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, η οποία φιλοξενείται στο Μέγαρο Χρυσόγελου.
Η έκθεση οργανώθηκε από το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, με αποκλειστική χορηγία της Πειραιώς και άνοιξε τις πύλες της στις 20 Μαρτίου 2026.
Μετά την παράταση της λειτουργίας της, θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ο κατάλογος αποτελεί μια ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση 288 σελίδων, μέσα από την οποία παρουσιάζονται τα γεγονότα της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου (1825-1826), η κορύφωσή τους με την Έξοδο, ο αντίκτυπος του γεγονότος αλλά και η επίδρασή του στη διαμόρφωση της εθνικής συλλογικής μνήμης.
Πέντε ενότητες για την Πολιορκία, την Έξοδο και τη Μνήμη
Το περιεχόμενο της έκδοσης αναπτύσσεται σε πέντε θεματικές ενότητες: «Η Πολιορκία», «Η Έξοδος», «Η Μνήμη», «Το Άλας του Αγώνα» και «Η Έξοδος Αλλιώς».
Όπως και η ίδια η έκθεση, ο κατάλογος δεν περιορίζεται στην παράθεση των ιστορικών γεγονότων. Επιχειρεί να αναδείξει τις συνθήκες υπό τις οποίες έζησαν οι πολιορκημένοι, την καθημερινότητα μέσα στην αποκλεισμένη πόλη και την αγωνία που κορυφώθηκε μέχρι τη λήψη της απόφασης για την Έξοδο.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι μαρτυρίες και οι περιγραφές των τελευταίων υπερασπιστών του Μεσολογγίου, καθώς και οι προσωπικές ιστορίες μαχητών, διασωθέντων και αιχμαλώτων. Παράλληλα, παρουσιάζονται οι πρώτες εντυπώσεις αυτοπτών μαρτύρων μετά την καταστροφή και εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο η Έξοδος πέρασε από το ιστορικό γεγονός στην τοπική και εθνική μνήμη ως μία από τις κορυφαίες συλλογικές θυσίες της Ελληνικής Επανάστασης.
Σπάνια κειμήλια και αρχειακά τεκμήρια
Στις σελίδες του καταλόγου περιλαμβάνεται το σύνολο των εκθεμάτων και των κειμένων της έκθεσης, μαζί με επιλεγμένο συμπληρωματικό υλικό, όπως οι ξυλογραφίες της Βάσως Κατράκη.
Μέσω QR code, ο αναγνώστης αποκτά επίσης πρόσβαση στην ψηφιακή τεκμηρίωση της έκθεσης, η οποία περιλαμβάνει αφηγηματικά βίντεο και animation.
Ο σχεδιασμός της έκδοσης αναδεικνύει τα κειμήλια, τα έργα τέχνης, τα προσωπικά αντικείμενα, τα όπλα, τις ενδυμασίες και τα μετάλλια από τις συλλογές του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, καθώς και το πλούσιο υλικό του Αρχείου Ιστορικών Εγγράφων και του Φωτογραφικού Αρχείου της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτενείς μεταγραφές επιλεγμένων αρχειακών τεκμηρίων, οι οποίες δημοσιεύονται για πρώτη φορά και συνοδεύουν τις φωτογραφίες των αυθεντικών εγγράφων.
Από τα «Ελληνικά Χρονικά» έως τη «Θυσία του Καψάλη»
Ανάμεσα στα σημαντικότερα τεκμήρια που παρουσιάζονται ξεχωρίζει το τμήμα του τυπογραφείου της πόλης, όπου τυπώνονταν τα «Ελληνικά Χρονικά», καθώς και το ακρόπρωρο του πλοίου «Άρης» του Ανδρέα Μιαούλη, ο οποίος ηγήθηκε των επιχειρήσεων ανεφοδιασμού του πολιορκημένου Μεσολογγίου.
Παρουσιάζεται ακόμη το «Σχέδιο της Φρουράς του Μεσολογγίου» του μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη, καθώς και προσωπογραφίες αγωνιστών, μεταξύ των οποίων εκείνη του Χρήστου Καψάλη, έργο του Πολυχρόνη Λεμπέση.
Ξεχωριστή θέση κατέχει ο εμβληματικός πίνακας του Θεοδώρου Βρυζάκη «Η Θυσία του Καψάλη», από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, όπως και οι ελαιογραφίες «Οι εναπομείναντες της φρουράς του Μεσολογγίου βάζουν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη» του A. Jaquème και «Σκηνή από την πολιορκία του Μεσολογγίου» του Horace Vernet, από τη συλλογή Μιχάλη και Δήμητρας Βαρκαράκη.
Η Έξοδος… αλλιώς
Μια διαφορετική προσέγγιση προσφέρει η ενότητα «Η Έξοδος Αλλιώς», η οποία εξετάζει σύγχρονες αποτυπώσεις του ιστορικού γεγονότος στη δημόσια ιστορία και τη λαϊκή και καλλιτεχνική δημιουργία.
Στην ενότητα παρουσιάζονται φιγούρες Εξοδιτών και σκηνικές συνθέσεις θεάτρου σκιών του Θανάση Τζοΐτη, διοράματα με ειδικά κατασκευασμένες φιγούρες Playmobil των Άγγελου Γιακουμάτου και Βασιλικής Φατή, καθώς και σελίδες από το graphic novel «’21: Η Μάχη της Πλατείας» του Soloùp.
Οι συντελεστές της έκδοσης
Την έκδοση προλογίζουν η Δρ Ολυμπία Βικάτου, Γενική Γραμματέας Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριος Φαρμάκης, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της Πειραιώς Γεώργιος Χαντζηνικολάου, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Πειραιώς Χρήστος Μεγάλου, η Πρόεδρος του Δ.Σ. της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος Μαριέττα Δ.-Α. Μινώτου και η Γενική Γραμματεύς της Εταιρείας Δρ Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου.
Την επιμέλεια του καταλόγου έχουν οι Νατάσα Καστρίτη και Ρεγγίνα Κατσιμάρδου, ενώ τα κείμενα και την τεκμηρίωση υπογράφουν οι Ιφιγένεια Βογιατζή, Νατάσα Καστρίτη και Ρεγγίνα Κατσιμάρδου.
Τις μεταφραστικές εργασίες πραγματοποίησε η Άννα Κάνδια, με επιμέλεια μεταφράσεων από τη Δρ Χαρίκλεια Δημακοπούλου, ενώ τον τυπογραφικό σχεδιασμό υπογράφουν οι Βασίλης Γεωργίου και Nestor Pavlidès.
Ο κατάλογος «Έξοδος 1826-2026» διατίθεται από το φυσικό και το ηλεκτρονικό κατάστημα του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, αποτελώντας παράλληλα ένα αυτοτελές ιστορικό τεκμήριο της επετείου των 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου.
