Όταν κάποιος ακούει για πρώτη φορά ότι θα χρειαστεί να ξεκινήσει θεραπεία, το μυαλό τρέχει αμέσως στα χειρότερα. Είναι απόλυτα φυσιολογικό. Ο φόβος του αγνώστου συχνά μεγαλώνει περισσότερο από την ίδια την πραγματικότητα. Κι εδώ η πραγματικότητα είναι πιο διαχειρίσιμη απ’ όσο δείχνει η πρώτη είδηση.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η αιμοκάθαρση αναλαμβάνει να κάνει αυτό που τα νεφρά δεν μπορούν πλέον να κάνουν μόνα τους: να απομακρύνει από το αίμα τις άχρηστες ουσίες και τα περιττά υγρά. Γίνεται συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα, με κάθε συνεδρία να κρατά περίπου τρεις έως πέντε ώρες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οργανώνεται σταδιακά όλη η υπόλοιπη καθημερινότητα.
Οι πρώτες εβδομάδες είναι σχεδόν πάντα οι πιο δύσκολες. Όχι τόσο σωματικά, όσο ψυχολογικά. Ο άνθρωπος πρέπει να συνηθίσει έναν νέο ρυθμό, νέες ώρες, μια καινούρια σχέση με το σώμα του. Πολλοί περιγράφουν αυτή την περίοδο ως ένα είδος πένθους για την προηγούμενη ζωή. Σιγά σιγά όμως έρχεται η προσαρμογή, και μαζί της μια αίσθηση ελέγχου που στην αρχή έμοιαζε αδύνατη.
Η διατροφή αλλάζει, αυτό είναι αλήθεια. Το κάλιο, ο φώσφορος, το αλάτι και η ποσότητα των υγρών θέλουν προσοχή. Δεν πρόκειται όμως για μια στέρηση χωρίς νόημα. Με τη σωστή καθοδήγηση από τον διαιτολόγο της μονάδας, οι περισσότεροι βρίσκουν έναν τρόπο να τρώνε καλά και με ευχαρίστηση, μέσα στα όρια που θέτει η θεραπεία.
Υπάρχει και το πρακτικό κομμάτι της αγγειακής προσπέλασης, της λεγόμενης φίστουλας, μέσω της οποίας γίνεται η σύνδεση με το μηχάνημα. Στην αρχή φαντάζει κάτι ξένο και τρομακτικό, γρήγορα όμως γίνεται μέρος της ρουτίνας. Ο ασθενής μαθαίνει να τη φροντίζει, να την προσέχει, να αναγνωρίζει τι είναι φυσιολογικό. Είναι ένα ακόμη παράδειγμα του πώς κάτι που στην αρχή μοιάζει βουνό, με τον καιρό γίνεται απλή καθημερινότητα.
Ένα κομμάτι που συχνά υποτιμάται είναι η σχέση με το προσωπικό. Οι ώρες στο μηχάνημα περνούν πολύ διαφορετικά όταν γύρω σου υπάρχουν άνθρωποι που σε ξέρουν, που σε ρωτούν πώς πέρασες, που θυμούνται τις λεπτομέρειες. Πολλοί ασθενείς λένε πως η μονάδα γίνεται με τον καιρό ένα δεύτερο, παράξενα οικείο περιβάλλον.
Και η δουλειά; Και τα ταξίδια; Και οι υποχρεώσεις; Όλα αυτά χωράνε, με λίγη οργάνωση. Άνθρωποι που κάνουν αιμοκάθαρση συνεχίζουν να εργάζονται, να φροντίζουν την οικογένειά τους, ακόμη και να φεύγουν διακοπές, κλείνοντας συνεδρίες σε μονάδες άλλων πόλεων ή χωρών. Η θεραπεία μπαίνει στο πρόγραμμα, δεν διαγράφει το πρόγραμμα.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι είναι εύκολο. Υπάρχουν κουραστικές μέρες, υπάρχουν στιγμές απογοήτευσης. Το ζητούμενο δεν είναι να προσποιείσαι πως όλα είναι τέλεια. Είναι να ξέρεις ότι η ζωή, με διαφορετικό ρυθμό ίσως, συνεχίζεται κανονικά. Και για πολλούς ανθρώπους, αυτή η γνώση από μόνη της αλλάζει τα πάντα στον τρόπο που βιώνουν τη θεραπεία.
